Gündem Hapishane #4
Sayı #4 | Nisan 2026: Son bir ayda hapishanelere dair neler oldu?
Merhaba,
Aramıza yeni katılanlar için ben Ahmet. Gündem Hapishane’nin 4. sayısı ile karşınızdayım. Bültene geçmeden önce sizlere üç konuda bilgilendirme yapmak istiyorum.
Öncelikle yeni bültenlerimize dair bilgi vereceğim. Ocak ayı başında başladığımız yolculukta aradan geçen üç aylık kısa süre içerisinde düzenli olarak yayınlanan üç ayrı bülten oluşturduk. Bunların ilki, şu anda okuduğunuz, hapishanelere dair aylık gelişmeleri özetlediğimiz haber bülteni. İkincisi, CTE istatistiklerini analiz ettiğimiz veri bülteni. Son olarak ise hapishanelere dair TBMM’deki denetim ve yasama faaliyetlerini izlediğimiz Meclis bülteni. İlk bülteni aylık, diğer iki bülteni ise üç aylık periyotlar halinde sizlere göndereceğiz.
İkinci olarak; Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin düzenlediği 67. Türkiye Gazetecilik Başarı Ödülleri’nin kazananları açıklandı. Toplam 50 ödül arasında hapishanelerdeki hak ihlallerine ışık tutan bir haber de yer alıyor. Evrensel Gazetesi muhabiri Eylem Nazlıer, “Hapiste kalamaz raporu vardı, hücrede öldü” başlıklı haberiyle, Toplum Haberi dalında övgüye değer görüldü. Hak odaklı gazetecilik alanındaki bu kıymetli başarıyı kutluyoruz.
Üçüncü konu ise AİHM başvurularına dair. Dr. Ufuk Yeşil, AYM’nin suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile adil yargılanma hakkı bağlamında verdiği 50 karara ilişkin, AYM’nin artık etkili bir yol olup olmadığını sorgulayan önemli bir yazı kaleme aldı. Buradan inceleyebilirsiniz.
Sözü daha fazla uzatmadan bültene geçiyorum.
Güncel İstatistikler
Hapishanelere ilişkin Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü (CTE) tarafından paylaşılan 1 Nisan 2026 tarihli son veriler şu şekilde:
Toplam Mahpus Sayısı: 414 bin 401 (62 bin 514 Tutuklu, 351 bin 887 Hükümlü)
Hapishane Tipi Dağılımı: 116 bin 66 Açık CİK, 298 bin 335 Kapalı CİK
Cinsiyet Dağılımı: 19 bin 809 Kadın, 390 bin 68 Erkek
Çocuk Mahpus Sayısı: 4 bin 524 (207 Kız Çocuk, 4 bin 317 Erkek Çocuk)
Denetimli Serbestlik (DS): 490 bin 323 kişi (31 Mart 2026 verisi)
DS Cinsiyet Dağılımı: 30 bin 427 Kadın, 459 bin 896 Erkek
DS Kapsamındaki Çocuklar: 9 bin 876 (849 Kız Çocuk, 9 bin 27 Erkek Çocuk)
Haber Turu: Mart Ayında Neler Oldu?
Mart ayı boyunca ağımıza takılan haberler; hasta mahpusların yaşam mücadelesinden çocuk hapishanelerindeki ihlal iddialarına, idari yönetim değişikliklerinden Meclis’in denetim faaliyetlerine kadar infaz sisteminin tüm katmanlarındaki hareketliliği yansıtıyor.
Şüpheli Ölümler ve Yaşam Hakkı
Kadir Coşkun: 66 yaşındaki engelli mahpusun vefatının üzerinden bir yıl geçmesine rağmen iddianame hazırlanmadı. ANKA’dan Tenzile Taşçı’nın haberi.
Mehmet Edip Taşar: 3 yıldır tahliye edilmeyen ağır hasta mahpus, İstanbul’da tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.
Sinan Can Kandemir: Samsun T Tipi’nde bir mahpus, hapishanedeki 12. gününde hayatını kaybetti.
Nevşehir’de intihar: 42 yaşındaki tutuklu Cevdet A. koğuşunda ölü olarak bulundu.
AYM Kararı: AYHED’in duyurduğu, Asuman Şahin ve diğerleri kararı ile hapishane yetkililerinin önlem almaması yaşam hakkı ihlali sayıldı.
Kötü Muamele ve Hak İhlalleri
Antalya S Tipi: İHD ve ÖHD, mahpus Devrim Ayık’a yönelik işkence ve sağlık hakkı ihlallerine ilişkin rapor yayınladı.
Gümüşhane E Tipi: 35 yaşındaki adli mahpus Barış Harun Coşkun ağır yanıklarla hastaneye kaldırıldı. Kamuoyuna 1 ay sonra yansıyan olayla ilgili resmi açıklama yapılmadı.
Devrek Açık: Ömer K. isimli adli mahpusun izindeyken aranarak hapishaneye çağrıldıktan sonra infaz koruma memurları tarafından darp edildiği iddia edildi.
Silivri’de Kapasite Krizi: KDK’ya yapılan bir başvuru sonucunda Silivri (Marmara) Kampüsü’nde doluluk oranlarının %223’e kadar ulaştığı ortaya çıktı. BirGün’den Mustafa Bildircin’in haberi.
Kitap Engeli: Gazeteci Evrem Kepenek gazeteci mahpus arkadaşlarına gönderdiği kitapların iade edildiğini duyurdu. Postaların üzerinden “İstanbul içinden gelen gönderiler kabul edilmiyor” yazısı dikkat çekiyor.
Çocuk Mahpuslar ve Çocuk Adalet Sistemi
Meclis Araştırma Komisyonu: Görev süresi 10 Mart itibarıyla 1 ay uzatılan suça sürüklenen çocuklara ilişkin komisyon, Mart ayı boyunca barolardan akademiye, EGM’den beledilere kadar geniş bir yelpazede uzmanları dinleyerek mevcut tabloyu ve çözüm önerilerini değerlendirdi.
Hatay Çocuk Hapishanesi: İHD İskenderun Şubesi, Van ve Şırnak’tan sevk edilen çocuklara yönelik fiziki şiddet, çıplak arama ve yetersiz beslenme gibi ağır hak ihlalleri tespit etti.
Hafızlık Eğitimi: Diyarbakır Çocuk Hapishanesi’nde ilk kez bir çocuk mahpus hafız oldu.
Yeşilay Protokolü: İzmir Kapalı Çocuk Hapishanesi’nde Yeşilay Kulüp Odası açıldı. Bünyan Kapalı Çocuk Hapishanesi ise Kayseri Yeşilay Yönetim Kurulu ziyaret etti.
Açlık Grevleri ve Hasta Mahpuslar
Tahliye Engelleri: Eskişehir H Tipi ve Karabük T Tipi’nde siyasi mahpusların tahliyeleri İdare ve Gözlem Kurulları tarafından erteleniyor. Bianet’ten Ayşegül Başar’ın haberi & Mezopotamya Ajansı haberi.
Açlık Grevleri: Şakran’da kimlik kartı zorunluluğuna, Antalya’da ise ağır koşullara karşı uzun süreli açlık grevleri devam ediyor. MA’dan Uğurcan Boztaş’ın haberi & İHD açıklaması.
Öğrenci Mahpuslar: Silivri’de kamera denetimine karşı açlık grevi yapan 4 öğrenci mahpus, darp iddiaları sonrası ilk duruşmalarında tahliye edildi. BirGün’den Deniz Güngör’ün haberi & MLSA’dan Rabia Çetin’in haberi.
Tahliye: Ağır hasta mahpus Mehmet Emin Çam, yoğun kamuoyu baskısı ve ATK raporu sonrası tahliye edildi.
Adalet Bakanlığı & CTE ve Hapishane Ziyaretleri
Görev Değişimi: 19 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan kararla CTE Genel Müdürlüğü görevine Eniz Yavuz Yıldırım’ın yerine Çelebi Yılmaz atandı.
12. Yargı Paketi: Adalet Bakanı Akın Gürlek, 12. Yargı Paketi’nde infaz düzenlemesinin yer almadığını açıkladı.
E-Avukat Uygulaması: Savunma hakkı kısıtlaması tartışmaları eşliğinde yeni uygulama hayata geçirildi.
Manevi Rehberlik: Hapishanelerde hafız olan mahpus sayısı 170’e yükseldi; Ramazan ayı etkinlikleri ve törenler düzenlendi.
Kadın Mahpuslara Yönelik AB Projesi: Kadın mahpusların haklarının uluslararası standartlara taşınması amacıyla 3,5 yıllık proje başlatıldı.
TİHEK Ziyaretleri: Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, 24-25 Mart’ta Amasya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nu habersiz olarak ziyaret etti.
TİHEK Ziyaret Raporları: Gazeteci Barış Pehlivan, Cumhuriyet Gazetesi'ndeki 6 Mart tarihli köşe yazısında, TİHEK’in ziyaret raporlarındaki tespitlere dikkat çekti.
Personel Sorunları ve Lojistik
Barınma Sorunu: Domaniç’te yeni atanan hapishane personeli için kiralık ev bulunamaması krize yol açtı.
Taşıma Krizi: Diyarbakır Kampüsü’nde personel ulaşımında araç yetersizliği ve aşırı doluluk iddiaları kamuoyuna yansıdı.
Yeni Hapishane Tartışmaları: Bursa-Keles’te yapılması planlanan hapishaneye yerel halkın tepkisi var. Gümüşhane’de ise kampüs tipi hapishanenin yapılacağı bölge, şehir gündeminin sıcak başlığı oldu.
Diğer Haberler
İletişim Engeli: DEM Parti Milletvekili Newroz Uysal Aslan’ın başvurusu sonucunda TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu’nun mahpusların da sıklıkla kullandığı faks kanalını kapattığı öğrenildi. MA’dan Mehmet Aslan’ın haberi.
Kuyu Tipleri Kapatılsın İnisiyatifi: S ve Y tipi yüksek güvenlikli hapishanelerdeki tecrit koşullarına karşı panel düzenlendi. Konuşmaları THİV YouTube hesabında izleyebilirsiniz.
Hapishanelere bağlı ASM’lerdeki ücret kesintileri: Hekim Birliği Sendikası, ceza infaz kurumlarında faaliyet gösteren Aile Sağlığı Merkezleri’nde görevli aile hekimlerinden yapılan katsayı kesintisine tepki gösterdi.
Özel İçeriklerimiz
Geçtiğimiz ay hazırladığımız yeni bültenlerimiz, gözünüzden kaçtıysa ya da yeni abone olduysanız aşağıdaki linkler üzerinden erişebilirsiniz:
Meclis İzleme Bülteni #1: Bu Meclis bülteninde, 2026 yılının ilk çeyreğinde hapishanelere ilişkin TBMM faaliyetlerinin izini sürüyoruz.
İstatistiklerle Ceza İnfaz Sistemi #1: Bu veri bülteninde, 2026 yılının ilk çeyreğinde CTE tarafından yayımlanan aylık verileri analiz ediyoruz.
Önemli Etkinlikler ve Tarihler
Bu bölümde, önümüzdeki dönemde takip edebileceğiniz etkinlikleri ve Nisan ayı içerisindeki kritik günlerin mahpus hakları açısından önemini bulabilirsiniz.
Etkinlikler
İnsan Hakları Bağlamında İdari Yargının Güncel Sorunları Sempozyumu (11-12 Nisan / İstanbul)
Hapishane idarelerinin kararlarına karşı açılan davalar ve denetim mekanizmalarını hukuki bir perspektiften incelemek için değerlendirilebilecek bir sempozyum.
Prison Design and Technology Conference (21–24 Nisan 2026 / Rabat-Fas)
Fiziksel mekan tasarımının ve yeni nesil teknolojilerin mahpus rehabilitasyonu üzerindeki etkisini tartışmak açısından önemli olabilecek bir konferans.
International Conference of the European Forum for Restorative Justice (11-13 Haziran / Poznan-Polonya)
Onarıcı adaletin sadece bir müdahale değil, bir toplumsal değişim hareketi olarak nasıl konumlandırılması gerektiği üzerine uluslararası karşılaştırmalar yapmak için önemli bir etkinlik.
CJPE Summer Course 2026 (7-10 Temmuz 2026 / Barselona-İspanya)
Ceza infaz sistemlerinde görev alan profesyoneller için düzenlenen bu eğitim, Avrupa standartlarındaki güncel uygulamaları ve etik tartışmaları takip etmek isteyenler için birebir.
Electronic Monitoring Conference (6-8 Ekim 2026 / Antalya)
Elektronik izleme ve denetimli serbestlik teknolojilerindeki küresel yeniliklerin, Türkiye ev sahipliğinde tartışılacağı önemli bir buluşma.
ICPA 2026 Annual Conference (25-30 Ekim / Belfast- Kuzey İrlanda)
İnfaz sistemlerindeki dönüşümlere odaklanılacak bu konferans, rehabilitasyon modellerini ve yeni nesil infaz teknolojilerini etik boyutuyla tartışmak adına değerli bir imkan.
Tarihler
7 Nisan - Dünya Sağlık Günü
Hapishanelerde sağlık hizmetlerine erişim mücadelesi veren hasta mahpuslar açısından yaşam hakkının korunması için infaz erteleme süreçlerinin tıbbi etik ve insan hakları odaklı değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamak için önemli bir gün.
8 Nisan - Dünya Romanlar Günü
Hapishanede ayrımcılık ve sosyo-ekonomik dışlanmışlıkla en yoğun karşılaşan gruplardan olan Romanların temel haklara erişimde yaşadıkları derin eşitsizliklerin son bulması ve infaz sürecinde karşılaştıkları önyargıların ortadan kaldırılması gerektiğini hatırlatmak adına kritik bir gün.
23 Nisan - Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
Özgürlüğünden yoksun bırakılmış çocuk mahpusların, üstün yararının gözetilmesi ve çocuk ceza infaz kurumları yerine onarıcı adalet ve eğitim temelli alternatif modellerin hayata geçirilmesi zorunluluğuna dikkat çekmek için kritik bir tarih.
Ayın Film ve Müzik Önerisi
Bültenin bu bölümünde, hapishane temasına farklı perspektiflerden bakan sanatsal çalışmaları sizlerle paylaşıyorum. Önerileriniz olursa gundemhapishane@gmail.com veya sosyal medya hesaplarımız üzerinden iletebilirsiniz.
Film: F Tipi Film
Grup Yorum’un proje tasarımını ve yapımcılığını üstlendiği, 10 yönetmenin çektiği ve 9 kısa filmin kurgulanmasıyla hazırlanan F Tipi Film, 19 Aralık 2000 tarihinde 20 hapishanede eş zamanlı yapılan “Hayata Dönüş Operasyonu” sonrasında F tipi hapishanelerde yaşananları konu alıyor. Bu vesileyle filmin yönetmenleri arasında yer alan ve geçtiğimiz yıl 3 Mayıs’ta kaybettiğimiz Sırrı Süreyya Önder’i de saygı ve özlemle anıyoruz.
Şarkı: Mapushane İçinde Mermerden Direk - Selda Bağcan
Mart ayı bülteninde paylaştığımız “Mahpushane / Mapusun İçinde Üç Ağaç İncir” türküsünün 1971 yılındaki “Türkülerimiz 1” albümünde yer alan Selda Bağcan yorumu. Bağcan’ın bu eseri seslendirmesi, 1980 darbesi sonrası yaşadığı hapis süreci ve siyasi duruşuyla özdeş hale geldi. Özellikle, Bağcan’ın 1984 Şan Sineması konserindeki etkileyici canlı performansı, dönemin ruhunu anlamak adına izlemeye değer.
Gelecek Sayı
Gelecek sayıda aylık gelişmelerin dışında, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı vesilesiyle çocuk mahpusların mevcut durumunu ve hak ihlallerini verilerle analiz eden kapsamlı bir infografik çalışmasını sizlerle buluşturacağız. Ayrıca çalışma süreci tamamlanmış olacak Suça Sürüklenen Çocuklar Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporuna ve komisyonun tespitlerine dair derinlemesine bir inceleme dosyası sunmayı planlıyoruz.
Mayıs ayında görüşmek üzere…
Bülten dışındaki duyuruları takip etmek, paylaşımlara katkı sunmak ve Gündem Hapishane ile bağınızı güçlendirmek için dilerseniz aşağıdaki sosyal medya hesaplarını takip edebilirsiniz:
LinkedIn: Gündem Hapishane
Instagram: @gundemhapishane
X (Twitter): @gundemhapishane