Gündem Hapishane #5
Sayı #5 | Mayıs 2026: Son bir ayda hapishanelere dair neler oldu?
Merhaba,
Aramıza yeni katılanlar için ben Ahmet. Gündem Hapishane’nin 5. sayısı ile yeniden karşınızdayım.
Yukarıdaki fotoğrafta Lukiškės Hapishanesi’ni görüyorsunuz. Geçtiğimiz ay Netflix’te Stranger Things’in 4. sezonunu izlerken Jim Hopper’ın Rusya’nın Kamçatka bölgesindeki bir Sovyet hapishane kampında tutulduğu sahneler bana oldukça tanıdık geldi. Küçük bir araştırmayla bu sahnelerin 2020 yılında Litvanya’nın başkenti Vilnius’ta bulunan tarihi Lukiškės Hapishanesi’nde çekildiğini öğrendim. 2024 yılında bu hapishaneyi, rehberli bir turla gezme fırsatım olmuştu. Eğer bir gün yolunuz Vilnius’a düşerse, bu tarihi yapıyı ziyaret etmenizi kesinlikle tavsiye ederim.
Sözü yurt dışından açmışken, çalışmalarımızla ilgili heyecan verici bir gelişmeyi de sizlerle paylaşmak istiyorum. Gündem Hapishane olarak hazırladığımız içerikleri artık daha geniş bir kitleye ulaştırıyoruz. Aylık bültenimizi ve özel dosya çalışmalarımızı bu aydan itibaren İngilizce olarak da yayınlamaya başlıyoruz.
Öncelikli hedefimiz, Türkiye’deki hapishanelere dair gelişmeleri ve çalışmaları uluslararası alanda görünür kılmak. İlerleyen süreçte dünyadaki gelişmeleri de gündemimize almayı planlıyoruz ancak bu kapsamlı bir mesai gerektirdiği için bir süre Türkiye odaklı ve iki dilli bir yayıncılık çizgisiyle ilerleyeceğiz.
Yurt dışına yönelik çalışmalarımızı Prison Agenda adlı yeni Substack hesabımız üzerinden takip edebilir, hapishaneler alanında çalışan kişi ve kurumlarla paylaşarak destek olabilirsiniz.
Bültene geçmeden önce sizlere bir de yazı önerisinde bulunmak istiyorum. Geçtiğimiz günlerde Medyascope’ta Özlem Yalım’ın kaleme aldığı “Hapishane ve Tasarım” başlıklı makalesini okudum. Yalım’ın da belirttiği gibi: “Hapishaneye yalnızca hukuk, siyaset ve insan hakları açısından değil; mekân, tasarım, mimari kurgu ve iktidarın politikalarına dair bir dil olarak da bakmak gerekiyor.”
Yazıda, Antik Roma’dan Panoptikon modeline ve Türkiye’deki tarihi hapishane örneklerine kadar mimarinin mahpuslar üzerindeki etkisi derinlemesine inceleniyor. Meraklıları için linki buraya bırakıyorum.
Bu ay bülten, haber yoğunluğu sebebiyle biraz uzun oldu. Eğer bülteni Gmail üzerinden okuyorsanız mailin tamamına ulaşmak için “Tarayıcıda görüntüle” veya “Tüm iletiyi görüntüle“ ibaresine tıklamayı unutmayın.
Keyifli okumalar dilerim…
Güncel İstatistikler
Hapishanelere ilişkin Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü (CTE) tarafından paylaşılan 4 Mayıs 2026 tarihli son veriler şu şekilde:
Toplam Mahpus Sayısı: 420 bin 718 (63 bin 515 Tutuklu, 357 bin 283 Hükümlü)
Hapishane Tipi Dağılımı: 118 bin 190 Açık CİK, 302 bin 608 Kapalı CİK
Cinsiyet Dağılımı: 20 bin 235 Kadın, 395 bin 883 Erkek (18 yaş ve üzeri)
Çocuk Mahpus Sayısı: 4 bin 680 (215 Kız, 4 bin 465 Oğlan)
Denetimli Serbestlik (DS): 494 bin 692 kişi (30 Nisan 2026 verisi)
DS Cinsiyet Dağılımı: 30 bin 950 Kadın, 463 bin 742 Erkek (Çocuklar dahil)
DS Kapsamındaki Çocuklar: 10 bin 819 (936 Kız, 9 bin 883 Oğlan)
Haber Turu: Nisan ayında neler oldu?
Nisan ayı, suça sürüklenen çocuklara yönelik yasal hazırlıklardan şüpheli mahpus ölümlerine, yargı kararlarından kurumsal denetimlere kadar oldukça yoğun geçti. Öne çıkan tüm gelişmeleri sizler için derledik.
Çocuk Hakları ve Yasal Düzenlemeler
Suça Sürüklenen Çocuklar Meclis Araştırma Komisyonu’nda çocuk mahpuslarla yapılan araştırmanın sonuçları paylaşıldı. Cumhuriyet’ten Sarp Sağkan’ın haberi.
SSÇ Meclis Araştırma Komisyonu Başkanı Müşerref Pervin Tuba Durgut, müstakil bir düzenleme üzerinde çalıştıklarını açıkladı. Türkiye Gazetesi’nden Esma Altın’ın haberi.
Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Çankaya Köşkü’nde, CTE Genel Müdürlüğü ise Ankara Personel Eğitim Merkezi’nde çocuk mahpuslara yönelik çalıştaylar düzenledi.
Adalet Bakan Yardımcısı Burak Ceyhan, BM ve UNICEF heyetleriyle onarıcı adalet sistemi kapsamında çocuklara yönelik şiddetin önlenmesine dair görüştü.
UNICEF ve Adalet Bakanlığı iş birliğiyle yürütülen “Çocuklar için YÖN Projesi” kapsamında Nisan ayı boyunca çok sektörlü çalıştaylar gerçekleştirildi.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, suça sürüklenen çocukların ailelerinin de sorumlu tutulabileceği yeni düzenlemelerin gündemde olduğunu belirtti.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Fatih Dönmez, suça sürüklenen çocuklara yönelik cezaların artırılacağını duyurdu.
Sosyal Hizmet Uzmanı Emrah Kırımsoy ve ÖHD’li Avukat Veysel Demirkaya, çocuk koruma sistemindeki eksiklikleri değerlendirdi. Yeni Yaşam’dan Duygu Kıt’ın haberi.
Hak İhlalleri, İşkence İddiaları ve Hak Savunuculuğu
Danıştay, hapishanelerde avukat görüşmelerinin kaydedilmesine ve belgelere el konulmasına olanak tanıyan yönetmelik hükmünün iptali gerektiğine karar verdi. T24’te Gökçer Tahincioğlu’nun yazısı.
TTB, İHD, ÖHD dahil 8 örgüt, “kuyu tipi” hapishaneler için inceleme taleplerine yanıt alamamaları üzerine başvurularını yineledi.
İHD İstanbul Hapishane Komisyonu, 2026’nın ilk çeyreğinde Marmara Bölgesi hapishanelerinde bin 602 hak ihlali tespit etti.
Çarşamba S Tipi’nde mahpusların şiddete maruz kaldığı, darp raporu almalarının engellendiği ve sosyal etkinlik yasağı getirildiği iddia edildi.
Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, Marmara Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü’nde işkence ve kötü koşul iddialarını yalanlayan bir açıklama yaptı.
Sözcü Yazarı Saygı Öztürk, Iğdır S Tipi’ndeki bir mahpusun yaşadığı sorunları gündeme taşıdı ancak CTE iddiaları yalanladı.
Edirne Barosu’ndan Av. Çağrı Muştu, ayağındaki elektronik kelepçe gerekçe gösterilerek Marmara 3 No’lu L Tipi CİK’te müvekkil görüşüne alınmadı.
Sincan 2 No’lu CİK’te bulunan Ramazan Çeper’in Kürtçe yazdığı mektubuna sansür uygulandığı bildirildi.
Kocaeli 2 No’lu F Tipi’nde Mahmut Aba’ya Kürtçe kitap teslim etmek için idarenin 5 bin TL tercüman ücreti istediği öne sürüldü.
CHP’li Rıfat Nalbantoğlu, bazı hapishanelerde başlayan “Tutuklu Kimlik Kartı” taşıma zorunluluğunu Meclis’e taşıdı.
İHD İzmir Şubesi ve ÖHD İzmir Şubesi, Bodrum S Tipi Kapalı Hapishanesinde mahpus ziyareti gerçekleştirdi.
Şüpheli Ölümler ve Sağlık Hakkı
Batman Beşiri Yüksek Güvenlikli CİK’te tutulan Mehmet Çeviren ve Batman Beşiri Açık CİK’te tutulan Dılbaz Abi şüpheli şekilde yaşamını yitirdi.
TUAY-DER, ÖHD ve DEM Parti, Batman Beşiri’de yaşanan şüpheli mahpus ölümlerine ilişkin rapor hazırladı.
Batman’daki şüpheli mahpus ölümleri, DEM Parti milletvekilleri tarafından TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’na taşındı.
Sinop Açık Ceza İnfaz Kurumu’ndan rahatsızlıkları nedeniyle izne çıkan Mehmet Civelek Sakarya’da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.
Trans mahpus Poyraz Esen’in ölüm dosyasına takipsizlik kararı verildi. Hukuk örgütleri sürece dair kapsamlı bir rapor paylaştı. Pembe Hayat’ın özel haberi.
Antalya Yüksek Güvenlikli’de açlık grevinde olan üç mahpus, sevk taleplerinin kabul edilmesi üzerine eylemlerini sonlandırdı; bir mahpusun durumunun kritik olduğu bildirildi. Kısa Dalga’dan Canan Coşkun’un haberi.
İHD İzmir, ÖHD İzmir ve CİSST düzenlediği ortak basın toplantısı ile Menemen R Tipi’nde tutulan ağır hasta mahpus Enver Yanık’ın durumuna dikkat çekti.
DEM Partili Ömer Faruk Gergerlioğlu, Sakarya L Tipi CİK’te bulunan İdris Ekinci’nin, tedaviye erişememesi nedeniyle intihar girişiminde bulunduğunu duyurdu.
İki kez intihar girişiminde bulunduğu belirtilen mahpus İlyas Bulut’un tek kişilik hücrede tutulmasını DEM Partili Newroz Uysal Aslan, Meclis’e taşıdı.
İHD Hatay Şubesi, 16 yaşındaki çocuk mahpus Ş.M.’nin sağlık hakkı ihlalleri nedeniyle tahliyesini talep etti.
Engelli mahpus Şaban Kaygusuz, ATK raporuyla tahliye edildi.
İstatistikler, Kapasite ve Sevkler
Nisan 2026 itibarıyla tutuklu sayısı rekor kırarak 62 bini aştı. BirGün’den Mustafa Bildircin’in haberi.
Tutuklu gazeteci İsmail Arı, koğuşlardaki kapasite aşımı nedeniyle mahpusların yerde yatmak zorunda kaldığını yazdı.
Tutuklu gazeteci Alican Uludağ, Ankara’daki duruşmasına katılabilmek için sevk masraflarını cebinden karşılamayı teklif etti. DW Türkçe’den Pelin Ünker’in haberi.
TİP Genel Başkanı Erkan Baş’ın Selahattin Demirtaş ile görüşme başvurusu gerekçe gösterilmeden reddedildi.
2025 yılında hapishanelerdeki kütüphanelerden yaklaşık 4 milyon kitap ödünç alındı.
Kurumsal Gelişmeler ve Personel Gündemi
Denetimli serbestlik tedbirlerinin uygulanmasıyla ilgili olarak geliştirilen BİOSİS projesi ihale safhasına gelindi. Türkiye Gazetesi’nden Yücel Kayaoğlu’nun haberi.
Adalet Bakanlığı ve CTE yönetim kadrolarında geniş çaplı atamalar ve görev değişimleri yapıldı.
CTE, kadın mahpusların haklarının güçlendirilmesine yönelik AB projesinin ilk toplantısını Ankara’da yaptı.
CTE Genel Müdürü Çelebi Yılmaz, ECEM Projesi kapsamındaki aşçı eğitim programı eğitim sürecini inceledi ve açık ceza infaz kurumu müdürleriyle bir araya geldi.
Ceza infaz kurumu personelinin fazla çalışma izinleri artık merkezi dijital modül üzerinden hesaplanacak.
Erzincan T Tipi’nde bir infaz koruma memuru saldırıda ağır yaralandı; Kırıkkale’de ise bir personelin intihar ettiği iddia edildi.
Cezaevi Sendikası, AYM’nin sendikal haklara dair geciken kararını açıklamasını bekliyor.
Silivri’de Türkiye’nin en yüksek kapasiteli duruşma salonu projesinde sona gelindi.
Ankara Valisi Vasip Şahin, TİHEK Başkanlığına atandı.
Fiziki Yapılar, Ziyaretler ve Operasyonlar
Amasya Gümüşhacıköy’de hapishanenin çatısı uçtu, 20 mahpus yaralandı.
Ardahan F Tipi’nde rüşvet operasyonunda aralarında hapishane müdürünün de olduğu 6 kişi tutuklandı.
Gümüşhane’deki hapishane yapımı tartışmalarına Salyazı Köyü Muhtarı “bedelsiz arazi” teklifiyle katıldı. Gümüşkoza’dan İbrahim Özdemir’in haberi.
Siirt’te ceza infaz kurumu projesindeki gecikme nedeniyle personelin her gün Beşiri’ye gidip gelmek zorunda kaldığı belirtildi.
TBMM Hükümlü ve Tutuklu Haklarını İnceleme Alt Komisyonu, İzmir’de 4 ayrı hapishanede incelemeler yaptı.
CTE Genel Müdürü Çelebi Yılmaz, Diyarbakır ve Edirne’de hapishane ziyareti gerçekleştirdi.
Adalet Bakan Yardımcısı Burak Ceyhan ve CTE Genel Müdürü Çelebi Yılmaz, Diyanet İşleri Başkanı ile hapishanelerdeki manevi rehberlik faaliyetlerini görüştü.
Afyonkarahisar Bolvadin Açık Ceza İnfaz Kurumu’ndan iki hükümlü firar etti.
TBMM İnsan Hakları Komisyonu Başkanı Mustafa Alkayış, CTE Genel Müdürümüz Çelebi Yılmaz’ı ziyaret etti.
Edebiyat, Kültür ve Dayanışma
Görülmüştür Kolektifi, mahpuslarla dayanışma dolu 17 yılını geride bıraktı. PİRHA’nın özel haberi.
30 yıl sonra tahliye olan şair İlhan Sami Çomak ve İpek Özel’in hikayesi The New York Times sayfalarında yer aldı.
Mahpusken okuma yazma öğrenen Hamit Adiman, hapishanede 11 Kürtçe kitap yazdı.
35 yıllık mahpus Sevgi Saymaz, Kandıra F Tipi’nden yazdığı mektupta infaz adaletsizliğini anlattı. BirGün’den Sarya Toprak’ın haberi.
Diğer Önemli Gelişmeler
Gazeteci Ali Safa Korkut’un analizi, Dezenformasyon Yasası ile gazetecilere yönelik artan baskıyı verilerle sundu.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, son iki aydaki uyuşturucu ve sanal kumar operasyonlarının bilançosunu açıkladı.
e-Görüş uygulamasındaki teknik aksaklıklar kullanıcıların tepkisini çekmeye devam ediyor. BirGün’den Havva Gümüşkaya’nın haberi.
Adil Yaşam Derneği, genel af talebiyle yeni bir imza kampanyası başlattı.
Özel İçeriklerimiz
Geçtiğimiz ay yoğun bir çalışma temposuyla hazırladığımız özel içeriklerimizi, kaçıranlar veya aramıza yeni katılanlar için aşağıda derledik. İlginizi çeken başlığın üzerine tıklayarak ilgili dosyaya ulaşabilirsiniz:
İnfografik | İstatistiklerle Türkiye’de çocuk mahpuslar
23 Nisan’da hazırladığımız bu çalışmada, Türkiye’deki çocuk mahpuslara dair güncel verileri görselleştirerek mercek altına aldık.
İnfografik | İstatistiklerle Türkiye’de işçi mahpuslar
1 Mayıs vesilesiyle ceza infaz kurumlarındaki “işçi mahpusların” çalışma koşullarını ve bu alandaki verileri infografik bir çalışma ile paylaştık.
Haber | 2025 Yılı Adalet İstatistikleri’nde hapishaneler
Adalet Bakanlığı’nın Nisan başında yayınladığı kapsamlı istatistikleri inceledik. İnfaz hâkimlikleri başta olmak üzere hapishanelere ilişkin çarpıcı verileri analiz ettik.
Makale | Gazetecilik, yutukluluk ve hapishane gerçekliği
3 Mayıs’ta yayınladığımız bu yazıda, tutuklu gazetecilere dair verileri ve hapishane tanıklıklarını aktardık.
Önemli Etkinlikler ve Tarihler
Bu bölümde, önümüzdeki dönemde takip edebileceğiniz uluslararası etkinlikleri ve Mayıs ayı içerisindeki kritik günlerin mahpus hakları açısından taşıdığı önemi bulabilirsiniz. Bültenimizde yer almasını istediğiniz etkinlikleri gundemhapishane@gmail.com adresine iletebilirsiniz.
Etkinlikler
International Conference of the European Forum for Restorative Justice (11-13 Haziran 2026 | Poznan, Polonya)
Onarıcı adaletin yalnızca bir müdahale değil, bir toplumsal değişim hareketi olarak nasıl konumlandırılması gerektiği üzerine uluslararası perspektifler sunan bu konferans, alanındaki en önemli buluşmalardan biri.
CJPE Summer Course 2026 (7-10 Temmuz 2026 | Barselona, İspanya)
Ceza infaz sistemlerinde görev alan profesyoneller için düzenlenen bu eğitim programı; Avrupa standartlarındaki güncel uygulamaları ve etik tartışmaları takip etmek isteyenler için tasarlandı.
14th Electronic Monitoring Conference (6-8 Ekim 2026 | Antalya, Türkiye)
Elektronik izleme ve denetimli serbestlik teknolojilerindeki küresel yeniliklerin Türkiye ev sahipliğinde tartışılacağı bu buluşma, yerel uygulamalar için de kritik önem taşıyor.
ICPA 2026 Annual Conference (25-30 Ekim 2026 | Belfast, Kuzey İrlanda)
İnfaz sistemlerindeki dönüşümlere odaklanan konferans; rehabilitasyon modellerini ve yeni nesil infaz teknolojilerini etik boyutuyla tartışmak adına değerli bir platform sunuyor.
Tarihler
Mayıs ayındaki bazı özel günler, hapishane gerçeğini farklı açılardan gündemleştirmek için bizlere önemli imkânlar sunuyor.
1 Mayıs İşçi Bayramı
Hapishanelerde işçi statüsünde çalıştırılan mahpusların emek süreçlerini ve haklarını hatırlamak adına önemli.
3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü
Tutuklu gazeteciler gerçeğini ve ifade özgürlüğünün hapishane boyutunu gündeme taşıyan kritik bir tarih.
10-16 Mayıs Engelliler Haftası
Özellikle R tipi hapishanelerdeki koşullara ve engelli mahpusların erişilebilirlik sorunlarına dikkat çekmek için değerli bir fırsat.
19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı
Hapishanelerdeki genç mahpusların durumunu, eğitim ve sosyal/sportif haklara erişimlerini tartışmak adına anlamlı bir gün.
Ayın Film ve Müzik Önerisi
Bültenin bu bölümünde, hapishane temasına farklı perspektiflerden bakan, düşündüren ve farkındalık yaratan sanatsal çalışmaları sizlerle paylaşıyoruz.
Ayın Belgeseli: Hapiste Genç Var
Esin Tepe tarafından yönetilen 2016 yapımı “Hapiste Genç Var” belgeseli, hapishanelerdeki 12-25 yaş arası çocuk ve gençlerin yaşadığı hak ihlallerini çarpıcı bir dille aktarıyor.
CİSST projesi kapsamında çekilen belgesel; beş gencin hikayesi üzerinden, tahliye olanların, avukatların ve uzmanların tanıklıklarıyla içerideki yaşamı ve sistemin aksaklıklarını gözler önüne seriyor.
Ayın Şarkısı: İhtiyaç Molası - Of
Müzik önerimiz, progresif rock müziğin köklü ekiplerinden İhtiyaç Molası’ndan geliyor. Grubun 11 yıllık bir aranın ardından 2015 yılında yayınladığı üçüncü albümleri “Kapılar”da yer alan “Of” isimli parça.
Şarkıyı dinlerken, Hakan Güngör’ün Evrensel Gazetesi’nde grup ile gerçekleştirdiği ve albümün ruhunu özetleyen “Mahpusluk bu ülkenin fıtratında var” başlıklı röportaja da göz atmanızı tavsiye ederiz.
Gelecek Sayı
Mayıs ayı, hem özel günler hem de veri takvimi açısından oldukça hareketli geçeceğe benziyor. Gelecek sayımızda rutin gelişmelerin yanı sıra; 10-16 Mayıs Engelliler Haftası ve 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı vesilesiyle hazırlayacağımız tematik içeriklere yer vermeyi planlıyoruz.
Ayrıca geçtiğimiz bültende de değindiğimiz Suça Sürüklenen Çocuklar Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporuna ve komisyonun tespitlerine dair yürüttüğümüz derinlemesine inceleme dosyasını tamamlayarak sizlerle paylaşmayı umuyoruz.
Tüm bu planların ötesinde, mayıs ayı içerisinde CTE’nin yıllık istatistiklerini yayınlama ihtimali de bulunuyor. Eğer bu veriler paylaşılırsa, haziran sayımızda Avrupa Konseyi’nin yıllık raporuyla da birleşince tam bir “veri yağmuru” bizi bekliyor olacak :)
Gelişmeleri takip etmeye ve sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz. Neler olacağını hep birlikte yaşayıp göreceğiz.
Haziran ayında görüşmek üzere…